HTML’in statik dünyasından Asp.NET’in dinamin dünyasına geçebilmek için, dinamik içerikten kastın ne olduğunu bilmek önemlidir.

Web sayfasındaki bir form üzerindeki bir düğmeyi tıkladığınızda, bir şeylerin olmasını beklersiniz. Çoğu zaman da (sayfa doğru bir biçimde kodlanmışsa) gerçekten  bir şeyler olur. Bir düğmeyi tıklayarak bir CD için sipariş verebilirsiniz. Sayfadaki bir menüde yer alan bir öğeyi de seçebilirsiniz. Örneğin, bir menü öğesini ele alalım. Menünün  tıklanması, menü içeriğinin görüntülenmesini sağlar ve menü içeriğini seçilebilir hale getirir.

İyi tasarlanmaları halinde web siteleri oluşturulması, kullanılması ve bakımının yapılması kolaydır. Asp.NET site tasarımını organize etmek için çok sayıda araç sunar.

                Ana sayfa ve içerik sayfalarının sayesinde sitede  tutarlı bir görünüm elde edilebileceğini daha önceki yazılarda bahsetmiştim. Ana sayfa, ve içerik sayfasında yer alan materyal için konum belirleyerek sayfalarda tutarlı bir görünüm sağlar. Mümkün olduğunda, ana sayfa ve içerik sayfalarını Solution Explorer’da sitenin kök dizinini sağ tıklayıp Add New Item komutunu seçerek oluşturun. Ana sayfada  normal HTML ve XML dizgi imleri, ilk satırda <%@ master  … %> imi  ve <asp:ContentPlaceHolder>  imiyle ID’si bulunması gerekir. İçerik sayfalarında bu temel HTML ve XML imlerine gerek   yoktur ilk satırda <%@ page masterPageFile=  %>  iminin ve belirli bir noktada görüntülenecek materyali içeren<asp:content> iminin  bulunması gerekir.

Visual Studio yardımı ile bir error sayfası hazırlayın. (Ben isim olarak ‘’Error.aspx’’ ı kullanıcam)

Solution Explorer ‘daki simgeyi tıklarayak Web Site Administration Tool’u açın.

Application Configuration sayfasına geçin ve Define Default Error Page bağlantısına tıklayın.

Specify a URL to Use as the Default Error Page seçeneğini işaretleyin ve bir hata gerçekleştirildiğinde kullanıcıların yönlendirileceği sayfa olarak Error.aspx sayfasını seçin.

Save düğmesini tıklayın.

Visual Studio’ya dönüp Web.config dosyasını inceleyin.

Konfigürasyonun <customErrors> ayrımını bulana kadar aşağıya kadar kayın ve defaultRedirect niteliğinin degerini Administration Tool içinde seçeceğiniz sayfanın yolu doğrultusunda değiştirildiğine dikkat edin.

Administration Tool, varsayılan hata sayfası da dahil olma üzere Web.config’de bulunan ayarlardan bazılarını düzenlemenin kolay bir yoludur. Uygulamanın hata yönetimi ayarlarını Administration Tool aracılığıyla değiştirseniz, XML verisini (Web.config dosyasını) sizin yerinize düzenlenir.

Evet sonunda yeniden yazmaya başladım. Uzun zamandır yazmıyordum çünkü sınavlarım vardı. Şimdi dışarıdaki kavurucu sıcaktan başka sorunum yok. Buda yazmak için süper bir fırsat. Bu sürede Web.Config ve Global.asax dosyalarını daha sonra işlemeye karar verdim.

                Web.config  dosyasının karmaşık XML sözdizimini ve Global.asax dosyasındaki  kodları incelemek biraz korkutucu olabilir. Uygulamalarınızın genel konfigürasyonu ve davranışı  üzerinde değişiklik yapmak için bu dosyaları düzenlemek, dosyaların sözdizimi kurallarını iyice kavranması ve küçük hatalarla karşılaşmak için yazım sırasında hata yapmamaya özen göstermek gerekir. Neyse ki, Asp.NET Web Site Properties iletişim kutusu aracılığıyla, Web.Config dosyasında elle gireceğiniz ayarların birçoğu düzenleyebilmenizi sağlayan grafiksel bir araç sunar.

                Yurıdaki resimde gösterildiği gibi, Solution Explorer’ın üst tarafındaki Asp.NET Configuration düğmesini tıklayarak Web Site Administrator Tool’u açın. Karşınıza aşağıdaki gibi bir ekran gelicektir.

                Gördüğünüz gibi Visual Studio.NET, aslında Asp.NET’te yerleşik bir web sitesini gösteren bir web tarayıcısını açar. Asp.NET Administrator Tool olarak adlandırılan araçtan web uygulamalarınızın ayarlarını düzenleyebilirsiniz. Bu araç için başlangıç seviyesinde olan bir uygulama hzırlayın yarın yayınlayacağım. Daha ileriki zamanlarda ihtiyaçlarımıza göre dahada ayrıntılı olarak işleyeceğiz.

Örnek Uygulama

Asp.NET derslerine kaldığımız yerden devam ediyoruz arkadaşlar. Bu yazıda (Yazı serisi demek daha uygun olucak galiba) Web.config dosyasını inceleyeceğiz.

Web.config sitenin bütününe uygulanacak olan değerleri depolar. Bir XML dosyası olarak yapılandırılır ve kök dizine yerleştirilir. Düğümler başlıca üç alandaki bilgileri içerir

»Kullanıma açmada ya da  geliştirmede kullanılan unsurların kullanılabilirliğine yönelik uygulama ayarları

»Bir veri kaynağından  veri okunurken veya yazılırken kullanılan değerlerini içeren bağlantı katarları

»Geri kalan her şeyi barındıran System.Web ve System.NET ayarları

System.Web ayarları kendi içinde çok sayıda alt kategoriye ayrılır

·         Kodun çalıştırılması için sayfayı diğer sayfalara yönlendiren HTTP modülleri

·         Derleme esnasında kullanılması gereken hata ayıklama rutinleri

·         Kimlik denetimi tekniği

·         Role Manager ayarları

·         Anonim kımlık ayarları

·         Hata yönetimi ayarları

·         Navigasyon ve menüler için Web.SiteMap dosya verisi

·         Kullanıcıları tanımlamak için kullanılan profil verisi

·         Simplified Mail Transfer Protocol (SMTP) için e-posta ayarı

·         Daha büyük nesnelerin içinde yer alan nesnelerin yerinin belirlenmesine yönelik ad uzaylarının (namespace) tanımı

System.NET amaçlarınıza yönelik sadece bir ayarı içerir: e-posta göndermekle

bağlantılı  bir dizi değeri kapsar.

                Bu dosyanın içeriğini iki şekilde düzenleyebilirsiniz. İlk olara Visual Studio.NET 2008’de elle düzenleme yapabilirsiniz. Bu neyseki çok fazla ustalık gerektirmeyen bir iştir. Alternatif olarak,Visual Studio’nun başlatabileceğiniz Asp.NET Web Site Administration Tool adlı aracı kullanabilirsiniz. Visual Studio menüsünden Website-ASP.NET Configuration komutunu seçin. İletişim kutuları dizisi, dosyayı doğrudan açmaksızın Visual Studio’nun Web.config’de değiştireceği değerleri belirlemenize olanak tanır.

Asp.NET sitenin bütününe uygulanan kod ile konfigürasyon bilgisini içeren iki dosyadan yararlanır ve bu iki dosya her Asp.NET sitesi için ortaktır. Bunlar sırasıyla Web.config ve Global.asax dosyalarıdır.

►Web.config dosyası sitenin konfigürasyon ayarlarını içerir. Örneğin, sistede herhangi bir sorunla karşılaşıldığında son kullanıcıya standart bir özelleştirilmiş hata sayfasının görüntülenmesi sağlanabilir.

►Global.asax dosyası sitenin her sayfasında gerçekleştirilecek olaylara ilişkin kodları içerir. Örneğin, kullanıcının siteye her girişinde  (bir oturumun başlangıcında) işleyecek bir kod belirlenebilir.

                Arkadaşlar bu yazımı kısa tutuyorum nedeninide hemen söyliyeyim, bu sadece bir bilgilendirme yazısıydı, asıl yazmak istediğim yazı daha uzun sürecektir hatta parçalarak bölerek yazmayı planlıyorum.

Evet arkadaslar  Asp.NET  “Sitemap” yazımıza kaldığımız yerden devam edelim.  Sitemap yazısında Asp.NET sitemap hakkında genel bilgileri vermiştim. Şimdi sıra teknik bilgilerde...

                               Her dosyada oldguğu gibi Asp.NET Sitemap dosyasına da ilk imlerden başlıyoruz. Bu ilk imler; XML dosyaları için standarttır ve aşağıdaki kodda gösterildiği gibi versiyonu ve XMLNS’i belirler.

<?xml version="1.0" encoding="utf-8" ?>

<siteMap xmlns="http://schemas.microsoft.com/AspNet/SiteMap-File-1.0" >

Visual Studio.NET ile, kök dizine şablon site haritasından bir öğe eklediğinizde, bu iki satır sizin yerinize otomatik olarak yazılır. Düğüm isimleri basittir. <siteMapNode> imlerini içeren imlerinin bütün nitelikleri karakter kadarıdır):

               ► Title: Sayfayı belirler. (Aynı değere sahip olabilse de, sayfanın üst bilgisinde yer alan <Title> imine bağlı değildir.)

               ► URL: Bu düğümde belirtilen sayfanın yeri.

               ► Description: Sayfanın açıklamasını içerir.

                Bir URL’in bir sorgu katarı (query string) verisi içerebileceğine dikkat edin. Bu, sayfanın görüntülenmesine yönelik talebin bir parçası olarak gönderilen URL katarının sonunda tanımlanan bir ek bilgidir. Örneğin, belirli bir sayfa için genel bir referans aşağıdaki kodun ilk satırına benzer olabilir. Ancak sayfa için veri içeren (örneğin takvimde görüntülenecek ayı içeren) bir referans 3. Satıra benzer olacaktır :

url="Takvim.aspx"

url="Takvim.aspx?Ay=Mayis"

                Site haritasında listelenen sayfaların hiyerarşisi ebeveyn düğümünün açılış ve kapanış imlerinin arasına bir çocuk düğümün  yerleştirilmesiyle sağlanır…

Sizin için örnek bir Asp.NET web.sitemap dosyası hazırladım demek isterdim ama zamanım çok kısıtlı J onun yerine hazır bir tane buldum. Aşağıdaki Asp.NET web.sitemap dosyasınını inceleyip hiyerarşisini iyice analamınızı öneririm…

Asp.NET navigasyon özelliklerini etkin kılmak üzere, sitenin her sayfasını tanımlamak için standart bir yönteme sahip olmanız gerekir. Bu standardın, sadece sitedeki tüm sayfaların adlarını içermesi değil, aynı zamanda, hiyerarşileri hakkında da fikir vermesi gerekir. Örneğin, bir oyuncunun istatistiklerinin yer aldığı sayfa, genel oyuncular listesinin alt sayfası olucaktır. Genel oyuncular listesi ise giriş sayfasının bir alt sayfası olucaktır.

Aynen şu şekilde,

               -Giriş

               --Oyuncular

               ---Oyuncu istatistikleri

               Sayfalar arasındaki hiyerarşinin belirlenmesi, site tasarımının önemli bir parçasıdır, çünkü kodlamaya başlamadan önce hangi sayfaların geliştirilmesi gerektiğini, kulanıcılara farklı sayfalarda hangi bağlantıların sunulacağını ve kullanıcının belirli bir sayfadan sonra hangi sayfayı görüntülemek isteyebileceğini bilmek istersiniz. Burada verdiğim basit örnekte olduğu gibi bir site ağacının çizilmesi, atmanız gereken ilk adımdır. Bunun ardından bir sonraki adıma geçebilir ve bu hiyerarşiyi kodda tanımlayabilirsiniz.

               Asp.NET bu bilgileri web.sitemap adındaki bir XML dosyasında tutar.

               Site haritasının tam olarak web.sitemap adındaki bir XML dosyası olması ve web uygulamasının kök dizininde buluması gerekir. XML, bir veritabanına benzer şekilde,  ancak insanlar tarafından okunabilen metin formunda veri tutmaya yönelik bir standarttır. Her veri öğesi bir düğümde (node) tutulur ve bu durumda düğüm, URL, başlık ve açıklama içeren verilerle sitenin bir sayfasını temsile eder. XML dosyası, düğümleri ağaç benzeri bir yapıda depolar, ve böylece Asp.NET hangi sayfaların bir ebeveyn sayfanın çocukları olarak değerlendirilmesi gerektiğini bilir.

              Bu bilgilerden, açıklamalardan sonra daha iyi anlamanız için bir uygulamak yapmak lazım fakat bugün çok yorgunum bu bahsettiğim örnek uygulamayı yarın yazmayı düşünüyorum.

Ekleme 2. yazi hazir arkadaslar : http://www.aspx.gen.tr/post/Site-Haritasi-2.aspx

Kitap Yazsaydım Ne Üzerine olurdu? mim ini Ferruh Mavituna da okuyucularına pasladı, bende yazmak istedim. Sanırım bir kitap yazsaydım,  Gençlik yaşlarından başlayan bir programlama hikayesi iyi bir fikir olabilir aslında... Bende bu yazıyı okuyanlara paslamak istiyorum bu mim i...

Ana sayfa Cascading Style Sheet (CSS) için bir bağlantı deklare etmek için iyi bir konumdur. CSS  asıl olarak ASP.NET  değil HTML’in bir özelliğidir. O yüzden derinlemesine değinmiyeceğim. Kısaca CSS sayfalara ve kontrollere uygulanacak çesitli stillerin biçimlendirilmelerini içerir. Bir sayfa görüntülendiğinde, sayfadaki elemanların, metnin, düğmelerin, bağlantıların, ve benzeri öğelerin stilleri CSS teki sınıf stil tanımına göre biçimlendirilmiş olarak görüntülenir. Bu, tasarımcıyı yaygın olarak kullanılan tasarımlar için tek tek sril biçimlendirilme imleri kullanmak zorluğundan kurtarır. CSS aynı zamanda sayfanın yüklenmesini hızlandırır, çünkü CSS tarayıcı tarafından yüklendikten sonra, o stil  sayfasını kullanan her sayfa için doğrudan doğruya istemci tampon bellekten kullanılabilir.